ÇALINTI GÖZLER
Berlin duvarı yıkılmadan önce, Bulgaristan komünist rejimi Bulgaristan daki Türklerin isimlerini zorla...
... Hristiyan isimleriyle değiştirdi. 300 bin insan doğdukları topraklardan sürgün edildi.
29 Mayıs 1989
Bulgaristan halk cumhuriyeti meclis başkanı Todor Jivkov...
...bulgar televizyonunda ve radyosunda açıklama yapacak.
Bulgar karşıtı örgüt yöneticileri Türklerin sürgün edilmelerini gündeme getirdiler...
...ve dediler ki Türkiye, tüm Bulgaristanda yaşayan ve sürgün...
...edilmek istenen müslümanları almaya hazırdır.
Bu sebeple Bulgaristan Türkleri adına ve kendi adıma...
...Bulgaristan başbakanı olarak Türk devletinin yöneticilerine demek isterim ki,
Türkiyede yaşamak yada...
...geçici bir süre için kalmak isteyen
Bulgaristan Türkleri için kapılarınızı açın.
Arabalarınıza binin!
Kimse var mı?
İbrahim dede benim.
Hatırlıyor musun?
Ben senin torununum.
Hayır. Kim?
Hayır.
Son küpe lirasını hangi kıza verdigini hatırla.
Sonuncu olduğunu hatırlıyorum.
-Sen kimin kızıydın? -Ayten ben. Oğlun İslam'ın kızı.
Senin o aptal baban herkezi ayaklandırdı. Köy boş kaldı...
-Ne istiyorsun şimdi? -Burada kalacağım.
-Benim bakıma ihtiyacım yok. -Burada yaşamak istiyorum.
-Taman, yaşa... Odalar bol. Herkezi kabul ederim evime.
-Hadi Özgürsün.
-Köyde başka biri var.
Vampir falandır herhalde.
-Git burdan.
Git yoksa ateş edeceğim.
-Ben buradan gitmeyeceğim.
Ateş et.
Birkaç yıl önce
D-5
Hadi geç!
- Özel grupta olmak istiyorum. - Onaylamadılar.
- Lütfen! - Geç dedim.
Geçen defa izin verdim. Bu defa yazma.
Bacaklarını kapat.
Dört numara.
Afedersiniz özel gruba dahil olmasam...
Kıpırdama.
L-4
-Ne demek istemiyorum?
-Ne demek?
İki Nato devleti tarafından kuşatıldığımız zaman...
belirli çevreler bulgar türklerini etkilemeye çalıştığı zaman...
ve onları kendi vatanına karşı koydurtmaya çalıştırdıkları zaman...
Bu insanlara yeni kimlik kazandırılması gerek.
çünkü onlar kötü özgüvenle yaşıyorlar.
ve neler olduğunu görüyoruz.
Doğum oranları yüksek
ve sadece 2 sene sonra hakimiyet isteyecekler
ilk önce özerklik isteyecekler... peki sonra?
Bu günden itibaren siz yeni ve özel amaçlı askeriyenin temelini
oluşturmak için seçilmiş bulunuyorsunuz.
başaramayacağını hisseden varsa...
iki adım öne çıksın.
- Kim? - İvan Nikolayov Spasov.
Demek ki istemiyorsun?
- Sürücü eğitim merkezinden getirdik ama...
- Ressamısın? - Tam olarak sayılmaz.
Meslek lisesi iç ahşap dekorasyon bölümü.
- Hangi sporla ilgileniyorsun?
-Satranç.
-Çok iyi bilir. Gözleri kapalı bile oynayabilir.
-Satranç!
- İki hamle sonra matsın.
- Öyle.
Evet. İkinci masa.
Vezir D8'den G5'e
Vezir D8'den G5'e... Kale'yi D5'ten D6'ya oynuyorum.
Şah!
Sadece E7 ye gidebilirsiniz.
sonra kaleyi D6'dan G6'ya oynuyorum ve kale ile veziri değiş dokuş etmeyi öneriyorum.
Hayır ben veziri D2'ye oynuyorum.
Vezir D2'ye... kötü değil.
Ama o zaman 2 hamlede mat olursunuz.
Tamam, gelip göster.
G7' ye şah veriyorum. Sadece bu üç kareye oynayabilisiniz.
Güzel değil mi?
Şimdi seninle en dahiyane oyunu oynayacağız.
Yeni Doğum belgeleri...
...sertifika ve yeni pasaportlar vereceğiz.
Çünkü bazıları ülkenin bir ucunda doğmuşlar başka bir yerde yaşamışlar burda ise biz onların isimlerini değiştiriyoruz.
Şehirlere ve belediyere göre sıralandırılmış.
Mesela
Leşten köyü dediğimde
Sen çok hızlı bir şekilde hareket edip bana mühürü çıkartmalısın.
İşte buna yüzeysel olarak bütün ülke diyebiliriz.
Biz onu senin ellerine teslim ediyoruz.
Aslında aramızda en önemlisi sensin.
Sen özel birliğe seçildin.
Herhangi bir soru?
- İsimlerını değiştirdiğimiz zaman.. - Yenilediğimizde!
Evet. İsimlerini yenilediğimizde... O zaman isimleri kendi dinleriyle bağdaşmayacak.
- Sen dindar mısın? - Tam değil.
Demek ki onların gençleri de değil.
Yaşlılara karşı ise biraz daha sabırlı olacağız.
Müsüman isimiyle olan herşey...
ölü ve canlı...
soyunun köküne kadar...
hepsininki değişecek.
Bu devlet sırrı ve kim onu korumazsa hapse gönderilecek.
Onlar seninle ilgilenecekler.
Sen ise mühürlerle...
İSİM SEÇME
DOĞUM BELGELERİ VE EVLİLİKLER
KAYIT
HOŞGELDİNİZ
- Buyurun.
Beni ikna etmenize gerek yok!
- Söyle o zaman hangi ismi istiyorsun?
Eski adın ne?
- Benim mi? - Senin.
- Vildan -Şimdi senin adın...
...Valentina!
- Yani Valentina yazıyorum.
- Babanin adı ne?
- O öldü.
- Üzgünüm. Adı neydi?
- Recep... Recep... Yani Raço. Soy isim?
Artık Valentina Raçeva Taneva oldun.
- Fakat nasıl olur? - Ne?
- Valentina Raçeva Taneva
- Valentina Raçeva Taneva doğum yerin neresi? - Hambardere
- Ama artık öyle bir köy yok.
- Var.
Orası artık bir koruluk teyze.
Koruluk? Orda büyük devlet adamları için yaban domuzu ve geyik yetiştiriliyor. Benim orda evim var.
Bak seni şehirde doğmuşsun gibi göstereceğiz.
İsmemem ben Hambardere'de doğdum.
- Ben 1947'de doğumluyum oysa burada 1957 yaziyor. - Evet?
- İnsanlar para veriyorlar birkaç sene saklamak için, sense...
- Son kez soruyorum düzeltelim mi? - Evet - Haa! Emekli maaşı yüzünden.
-Fazladan 10 sene daha çalışmak istemiyorsun.
Şimdi bekleyeceksin.
- Yabancı dil konuşmak yasak.
Kızıl Bereli! Ben Vildan nineyim.
Tanımıyor musun beni? Madem sizin gibi davranacağız...
- Akşam yemeğin.
- Aç değilim.
- Biz bırakalim da sen istersen yersin.
- Tamam biraz yiyeceğim.
- Benim gitmem gerekiyor
Bekleyebilirim değil mi?
Evet tabi ki oturun.
- Oturun, sıkılmayın. - Hayır.. hayır..hayır.
- Bunlar mühürler mi?
- Evet.
- Aslında bu bütün Bulgaristan.
- Nerelisin
- Neden.
- Söyle hadi.
Vustiyane.
3. sıra 2. satır.
Bak.
Tekrar yapabilirmiyiz?
Ureşar.
13. satır 3. sıra
Kaçıncı satır.
Seni böyle görünce bir film aklima geldi.
Boş rolde temizlikçi bir genç çocuk...
patronu tarafından bir kızın poposuna...
mühür basarken yakalanıyor...
Demek istediğim o mühürler başka, bunlar devlet işaretleri.
Ya sen? Bu filme baktın mı.
Dur!
Gözlerini kapat.
Hadi kapat gözlerini. Bakmayacaksın.
Bakma!
Hazır.
Erkek ve kız çıplaktır.
Oda aydınlıktır. O sırada harita düşer.
Çocuk haritayı alıp üstünü örter kıvırır, kıvırır...
- Ama sen... - Ben Bulgar ve Türk çocukların öğretmeniyim!
Hadi!
Topla.
Ama onlar torba içinde karışaçak. Ben bunlardan sorumluyum.
Herşeyi çuvalın içine toparla.
Torbaya? Onlar çuvalda karışacak ama.
Toparla.
Bak gerçekten ben bu mühürlerden sorumluyum.
Sen aptalmısın be?
- Sakin ol.. - Sarıl bana - Sakin ol.
Eğer yanlış bişey yaparsan ikimizide havaya uçurursun.
Tamam anladım. Sakin ol.
- Öp beni. - Anlamadım. - Öp beni.
- Daha böyle! - Böyle nasıl?
- Daha gerçekçi. - Neden ben? Sen yap madem öleceğiz.
Beni neden gerçekten öptün?
Neden kötümüydü?
Ve beni elledin. Pislik.
Sen evlimisin yoksa?
Seni ilgilendirmez.
- Senin neyine o mühürler? - Seni ilgilendirmez.
Sen terörist olmak için biraz ufak değil misin?
- Bombamı geri ver.
- Bu mühürleri ne yapacaksın? - Bombamı geri ver. - Vermeyecegim bu.. bu..
..mühürleri ne yapacaksın? Ne yapacaksin bu mühürleri.
Sen beni nasıl doğurabilirsin böyle.
bir sabah uyanınca farklı biri olmanın nasıl birşey olduğunu biliyormusun? Sanki hiç var olmamışsın.
Siz deli misiniz? Ne yaptığını bile bilmiyorsun. Senin allahından korkun yok mu?
Peki siz neden ikinci kıbrısı yapmaya çalışıyorsunuz?
Geri ver bombamı.
O bana zimmetli.
Okulun malı o.
Al bombanı ve defol git burdan.
Bulduk onu!
- Nereymiş? -Evinde saklanıyormuş.
- Nerede doğdun? - Vustiyane'de.
-Sizi alamam. - Hadi be oğlum.
-Yapamam işten atılırım. Şalvarlı, eşarplı, fesli yolcuları almam yasaklandı.
Ooo bir de yabancı dil. Emirnameyi göstermemi istermisiniz?
Sen binebilirsin.
Hadi atlayın.
- Muhtar emri yerıne getiriyoruz, yasaları çiğnemiyoruz değil mi?
- Ben burdayım çünkü yarın kocamın ölümünün 3. yılı doluyor.
Bayram ha!
- Bayram?
- Evet
- Artık noel, şükran günü yok. Ramazanlar, bayramlar...
- Hayır! Hayat boyu varmış bayram...
- Koçu alıyorsun ve kavanozlara dolduruyorsun.
- Anlaşıldı mı?
- Bak sana ne söyliyeceğim, İsa kutlamayabilir ama Halil kutlayacak.
- Kutlayacak ha?
- Kutlayacak.
İSİMLERİMİZİ GERİ VERİN!
- Evlerinize gidin.
- Sen toz ol.
- Sür ileri.
İsimlerimizi istiyoruz.. ..isimlerimizi istiyoruz.. ..isimlerimiz istiyoruz..
- Sür!
Sür!
Bu kadar.
Burdaki herkes eski hastadır. bizim yanımızdalar çünkü bizim yanımızda eşitler.
Dışarıda ise deliler.
Nasılsın İvan? - İyi, ama eminim ki o burada, görüyor.
- Onun olduğunu mu düşünüyorsun? - Kim olabilir başka.
Belki sadece kıskanç biridir.
Gördüğünüz üzere art-terapi bütün sanatları kapsıyor.
Bizim kullandğımız temel unsur insanın sanata yönelmesidir.
Tıpsal olmayan bir yöntem olarak.
İvan'ın olayı bunun göstergesidir. Diagnozu reaktif psikozdur.
Nedenlerini tartışmayacağız. Ama bu söyleyeceğim...
- Söyleyebilirim değil mi İvan? -Neyi -Daha önce kim olduğunu.
Kim mişim?
Olaydan önce hastamız büyük bir beyine sahipti.
İnanılmaz bir satranç oynuncusuydu. bu olaydan sonra hastamız,
hafızasını yitirip duygusal bir yanılsama geliştiriyor.
-İşte bunlar onun eserleri.
-Bunlar göz. Binlerce göz...
...ve dikkatlice bakarsanız bunların arasında
...kadın gözlerinin çoğunlukta olduğunu göreceksiniz.
Çünkü bu esere dikkat ederseniz...
...göreceksiniz ki bu göz denizi arasında yüzen, kadın simasıdır.
Neden böyle dertlisin kızım?
Yüzmek istemiyormusun? Neden?
16 milyon yıl önce bütün kainat bir küçük kaşık kadarmış
ama zaman geçtikçe heryeri kaplamış.
Juli!
- Sen kimsin? - Ufelya.
7. kampüs 3. oda pencere kenarındaki 2. yatak
- Festivalden mi? - Ben deli değilim ben yurtta kalıyorum.
Ama sen ressamışsın. Modernize mi?
- Hayır. - İnsan figürleri mi?
Hayır. Sosyal realist figürleri.
Sen neden öyle... öyle budaklanmışsın?
- Müslüman mısın? - Ufelyayım.
- Ufelya benim takma adım. Aslında adım Petska.
- Sen neden müslüman olup olmadığımı sordun? - Ben öyle arıyorum. öylesine önemli değil.
- Su soğuk mu acaba?
- Neden üstüme sıçratıyorsun?
- Ben bu gözleri bir yerden tanıyorum.
- Bunlar senin gözlerin değil.
- Hasiktir!
- Adı Anna!
- Hey Anna! Anna!
- Başka birşey? - Hayır.
- Buyur otur.
- Bana herşeyi anlatmanı istiyorum. Göreceksin rahatlayacaksın.
- Yapamam.
- Tamam. Başka birşey deneyelim.
- Ben sana sorular soracağım, sende evet veya hayır deyeceksin.
- Kabul mü?
- Doktor hanım ben iyileşmek istemiyorum. İstemiyorum!
- Tamam sana birdaha birşey sormayacağım. İlaçlarını almadığını biliyorum.
- Zaten gerekte yok. Ama biraz daha burda kalman gerek.
- Evet en azından burda daha az deli var.
- Sadece şunu bilmeni istiyorum: Size yaptıklarını hiçbirzaman onaylamadım.
- Evet sadece sustunuz ve seyrettiniz.
- Ne oldu Ivan? Ne öğrenmek istiyorsun?
- Etkin psikoloji. Etkin!
Nedir bu?
Yaşanmış kötü bir anının hafıza tarafından bastırılmasıyla oluşan bir psikoloji bozukluğunu.
- Benimki gibi? - Seninki gibi mi?
O! Onu gözlerinden tanıdım. O!
- Neden 3. kampüste o? - Bazı şeyler doktor sırrı olarak kalır.
- Burda onu görebileceğim... - Buraya bildiklerimizi yazıyoruz.
Anna! O Türk değil mi?
Ivan! Bulgaristanda artık Türkler yok!
Para verirsem benimle yatarmısın?
Yardım edin!
Onu Korkuttum. Köpecik!
Hırsız!
Soluk al! Soluk ver! Dikkat edin şimdi.
Soluk alırken suyun üstüne çıkıyoruz. Soluk verirken suya dalıyoruz...
çünkü suyun içinde iken solursak boğulma tehlikesi var!
Korktunuz öylemi?
Okyanusu geçeceğiz daha siz ise küçük bir dereden korkuyorsunuz.
Anna!
Sen mühürleri koruyan askersin!
Mühürler mi? Hangi mühürler?
Asker sırrı!
Canım!
Sen ordaydın ve elinde mühür vardı.
O mühür benim köyümün ismini taşıyan mühürdü. Vustuyane!
O zaman beni bu katliamdan kurtarmak istediğini anladım.
- Neden burdasın? - Arıyorum!
- Arıyorsun? - Evet Arıyorum.
Beni mi? Demek ki sen deli değilsin.
- Bak sana birşey söylemem lazım. - Neden beni o zaman ele vermedin?
- Anna sana birşey söylemem gerek. - Ben Anna değilim.
Buda o gün beni ellediğin için.
Hilekar! Pis kopyacı!
Sen aynısını çizmişsin.
- Nerden biliyorsun? - Ben ordaydım.
Tankı ben sürüyordum ve bebeği ben ezdim.
Oyuncak bebek! Kendinize gelin!
Yapma bunu komutan. Biz isimlerimizi istiyoruz.
Geri Çekil! Çekilin geri! Çekilin Geri!
Fadime! Fadime!
Ne zamandan beri böyle? Getirdiklerinde böyleydi.
Hala şokta. Bir bebeği ezmiş.
Onun suçu yok. Düğüne gider gibi çocuklarla gelmişler. Herşey kontrol altında.
İvan! İvan duyuyormusun?
Duymuyor. O burda değil ama düzelecek.
Neler olduğunu hatırlayacak mı? Bilmiyoruz. İyileşmesi için...
Bu gizli bir durum. Herhangi bir rapor hazırlanmayacak.
Bu olayda hiçkimseye zarar görmedi. En iyiside onun hiçbirşey hatırlamaması. Anlaşıldı mı?
O zaman seni aramaya başladım.
Kan! Kan için! Yavrumu ben kurban ettim.
Şimdi git burdan!
Bu doğru değil. Sen yalan söylüyorsun. Yalan söylüyorsun.
Tabutunu hazırladık. Onu bulgar mezarlığına gömmelisiniz.
Başkan! Bizim kendi mezarlığımız var. Oraya gömeceğiz.
- Kim o? - Babam gönderdi. Ölüleri çıkarmanız gerekiyormuş. -Ne?
Nereye gidiyorsun?
- Sadece nereye gittiğini söyle. - Buda kim böyle?
-Deli.
Çocuk bırak kapıyı. Daha uzun yolumuz var. Hadi arkadaş!
- Sadece nereye gittiğinizi söyleyin. - Köye gidiyoruz. İşimiz var.
- Tütün bekler... - İzin verin bende sizinle geleyim.
Tamam git eşyalarını topla biz seni burda bekleyeceğiz.
Kilise! Burdaydı! Tam burdaydı!
Orda! Ben durmuştum...
Buradaydı. Orda değil.
Ordan çocuklarla geldiler. Aaaa Bana sür dedi. Ben sürdüm.
Tam burdaydı. Orda değil. Burda! Orda!
- Sana deli demiştim. - Oydu.
Durun!
O onu kurban etmedi. Ben sürüyordum.
- Sen mi söyleyeceksin bunu? - Ben sürüyordum! Kimin suçlu olduğunu sen mi söyleyeceksin?
- Ben sürüyordum! - Hadi! - Ben sürüyordum!
29 Mayıs 1989
Bulgaristanda kalmak istemeyen Türkler için sınır kaplıları açılmıştır. Göç etmek isteyen Türkler için hertürlü imkan sağlanmıştır.
- İsteyene evi hediye et! - Ederim.
- Buyur. - Sen kendininkini yemelisin.
- Senin adın ne? - Hangisi bulgar ismim mi?
Hayır. Kendi ismin. Mehmet. Mehmet?
- Senin çocuğun var mı?
- İyi günler.
- Bir kahve alabilirmiyim?
Anna'nın nerde olduğunu öğrenmeden biryere gitmem.
Bak neden bulgarca konuşmadığını neden bana kahve vermediğini neden beni kovduğunu biliyorum.
Anna nerde söyle bana.
- Neden bana aklın yerindeymiş gibi gözükmedi? - Evet. Akıl hastanesinden geliyorum.
Öyle söylesene. Allah herkezi eş yaratmamış.
Söyle şimdi hangi Anna'yı soruyorsun? Hani çocuğu öldü. Hani...
- A! Onun adı Anna değil onun adı Ayten! - Ayten!
Kardeşiyle gittiler ama nereye bilmiyorum. Yukarki köyde dedesi var belki o bilir.
Bekle! Otur otur otur sana kahve hazırlayacağım.
Ayten!
- Git burdan yoksa ateş edeceğim.
- Ben burdan gitmiyeceğim.
Ateş et Ayten.
- Beni gerçekten öldürmek istemedin değil mi? - Bilmem.
Ayten! Ayten ne demek?
Ay gibi beyaz tenli.
Güzel isim.
Tavşan mı zannettin onu?
Gerçekten onu vurmak istersen sana daha büyüğü gerekecek. Bende var istersen.
Onu öteki eve taşıyalım.
Gidiyormusun?
İyi yolculuklar.
- Ben burdan gitmeyeceğim. - Yapma bunu.
Birlikte olmamız alın yazımız. Anlamıyormusun?
Bu defa gerçekten seni öldüreceğim.
Sen ne zannediyorsun? Seninle yatabileceğimi mi düşünüyorsun? Defol burdan.
Gitmeyeceğim burdan.
Seni seviyorum.
Gavur!
Ben bunları bilmiyorum. Seni seviyorum anlıyormusun? Seni seviyorum
İbrahim dede beni sünet etmen lazım!
Şey! kesmeni istiyorum...
- E peki sonra adın ne olacak? - Ivan!
- Olmaz! İnanç gerek. - Ben inanıyorum. Ben sünet... Ben onu seviyorum...
Bilmiyorum....
Eh madem istiyorsun...
Ama sonra? Kesilen parça yerine eklenmiyor biliyorsun değilmi?
Ne oluyor bana elimden kaç kuzu kaç koyun geçti ama...
Hadi bakalım. Cesaret için biraz iç.
Dede yapma! Yapma bunu.
O kendi geldi.
Kaldır donlarını.
Gel benimle.
- İki, üç. - Yedi yazıyor.
- Mutluluk için.
- Beni mutsuz edersen seni öldürürüm.
Ama biz...
Evet ama seni öldürürüm...
Sen nesin?